Akustik su kaçağı tespiti nedir, nasıl yapılır?

Kaçak neden ses çıkarır?

Sudaki basınç, delik veya çatlaktan dışarı çıkarken türbülansa dönüşür. Bu türbülans; boru malzemesine, çapına, basınca ve zemine bağlı olarak yaklaşık 20–2.500 Hz aralığında sürekli bir ses yayar. Metal borularda ses uzağa taşınır; plastik (PE, PVC) borularda hızla söner, bu yüzden ölçüm noktaları sıklaştırılır.

Adım 1 — Ön bölgeleme

Şebeke haritası, vana konumları ve varsa DMA sınırları incelenir. Kayıp verisi yüksek olan bölge, taranacak öncelikli alan olarak seçilir. Gerekirse geçici debi loggerıyla bölgenin gece minimum debisi ölçülür.

Adım 2 — Gürültü kaydedicilerle gece taraması

Vanalara ve hidrantlara gürültü kaydedici (noise logger) yerleştirilir. Cihazlar gecenin en sessiz saatlerinde otomatik kayıt alır; sürekli ve yüksek genlikli ses veren noktalar "şüpheli" olarak işaretlenir. Bu, geniş alanı hızla eleme adımıdır.

Adım 3 — Yer mikrofonuyla daraltma

Şüpheli hat üzerinde, zeminden yer mikrofonu ile nokta nokta dinleme yapılır. Kaçağa yaklaştıkça ses seviyesi yükselir, en yüksek okumanın alındığı yer kaçağın izdüşümüdür. Vana ve bağlantılarda dinleme çubuğu kullanılır.

Adım 4 — Korelatörle metrik konumlandırma

Kaçağın iki yanındaki temas noktalarına (vana, hidrant) birer sensör konur. Korelatör, kaçak sesinin iki sensöre varış zamanı farkını ve borudaki ses hızını kullanarak kaçağı iki nokta arasında metre mertebesinde konumlandırır. Boru malzemesi ve çapı doğru girildiğinde hata payı çok düşüktür.

Adım 5 — Doğrulama ve teslim

Belirlenen nokta yer mikrofonuyla teyit edilir, koordinatı ve ses seviyesi kaydedilir, fotoğraflanır. Kazı yalnızca bu doğrulanmış nokta için yapılır. Tüm noktalar CBS haritasına ve LeakExpert platformuna işlenir.

Neden gece çalışılır?

Gündüz tüketimi, trafik ve zemin gürültüsü kaçak sesini maskeler. Gece tüketim durunca şebeke sessizleşir; kaçağın sesi göreli olarak belirginleşir ve çok daha uzaktan yakalanır.

Hangi durumlarda tek başına yetmez?

Çok derin hatlar, geniş çaplı isale boruları, yüksek yeraltı suyu ve tümüyle plastik yeni şebekelerde akustik yöntem debi/basınç ölçümü ve step testiyle birlikte kullanılır. LeakExpert bu yüzden tek yönteme değil, kapalı döngü bir programa dayanır.

• İlişkili hizmet: Akustik sızıntı tespiti
• Kavram: DMA nedir?
• Uygulanışı: Proje sayfaları